استحکام ساختمان در برابر حوادث طبیعی مانند زلزله و باد به عوامل متعددی بستگی دارد که وال پست یکی از حیاتی ترین این اجزا است. وال پست یا وادار به عنوان یک المان غیر سازه ای عمل می کند که وظیفه اصلی آن انتقال نیروهای جانبی از دیوار به اسکلت اصلی ساختمان یعنی تیرها و ستون ها است. این عضو با ایجاد یکپارچگی در دیوار، از فروپاشی و ریزش آوار در هنگام تکان های شدید جلوگیری می کند.
عدم استفاده از انواع وال پست در سازه ها می تواند خسارات جانی و مالی جبران ناپذیری به بار آورد، چرا که آمارهای زلزله های اخیر نشان می دهد بخش بزرگی از تلفات مربوط به تخریب دیوارهای غیرباربر بوده است. در این مقاله، انواع وال پست ها را از نظر متریال، شکل ظاهری و نحوه نصب بررسی می کنیم تا راهنمای جامعی برای مهندسان و سازندگان باشد.
انواع وال پست از نظر جسم و متریال ساخت
انتخاب جنس مناسب برای وال پست اولین قدم در طراحی ایمن ساختمان است. شرایط اقلیمی و بودجه پروژه بر این انتخاب تاثیر مستقیم می گذارد.
وال پست گالوانیزه
در مناطق دارای رطوبت بالا مانند شمال یا جنوب ایران، خوردگی فلزات یک چالش جدی محسوب می شود. وال پست گالوانیزه با لایه ای از روی پوشانده می شود که از اکسیداسیون فولاد جلوگیری می کند. این نوع وال پست دوام بسیار بالایی دارد و در دراز مدت هزینه های نگهداری را کاهش می دهد.
وال پست ساخته شده از ورق سیاه
این محصول به دلیل قیمت مناسب و دسترسی آسان، محبوبیت زیادی در پروژه های ساختمانی دارد. سازندگان معمولا برای محافظت از این وال پست در برابر زنگ زدگی، از پوشش ضد زنگ یا رنگ آمیزی اپوکسی استفاده می کنند. ضخامت استاندارد برای این نوع معمولا بین ۳ تا ۵ میلی متر متغیر است که بستگی به بار وارده بر دیوار دارد.
وال پست بتن آرمه
در برخی سازه های خاص مانند سوله های صنعتی یا دیوارهای بسیار بلند، از وال پست های بتنی استفاده می شود. این المان ها مقاومت بسیار بالایی در برابر فشارهای جانبی دارند اما وزن سازه را افزایش می دهند و اجرای آن ها نیاز به قالب بندی دقیق دارد.
انواع وال پست ها از نظر سطح و مقطع پروفیل
شکل ظاهری وال پست تعیین می کند که این قطعه چگونه با دیوار و اسکلت درگیر شود.
وال پست نبشی
استفاده از نبشی در اجرای وال پست بسیار رایج است. دو ضلع عمود بر هم نبشی اجازه می دهد تا یک سمت به ستون متصل شود و سمت دیگر دیوار را مهار کند. این مدل برای دیوارهایی با مصالح سبک مانند بلوک های هبلکس یا آجر سفالی عملکرد فوق العاده ای دارد.
وال پست ناودانی
مقطع ناودانی به دلیل شکل U مانند خود، سطح تماس بیشتری با بلوک های دیوار ایجاد می کند. ناودانی باعث می شود دیوار در مرکز مقطع کاملا درگیر شود و احتمال تاب خوردگی دیوار به حداقل برسد. مهندسان معمولا برای دیوارهای بلندتر یا دیوارهایی که در معرض باد شدید هستند، ناودانی را پیشنهاد می دهند.
وال پست قوطی
پروفیل های قوطی مقاومت خمشی بیشتری نسبت به نبشی دارند. این محصولات برای مهار بازشوهای بزرگ مانند درب های ورودی یا پنجره های عریض گزینه ای ایده آل هستند.
انواع اجرای وال پست و جهت گیری در سازه
نحوه قرارگیری وال پست در دیوار به طول و ارتفاع دیوار بستگی دارد. طبق استاندارد ۲۸۰۰، محدودیت های مشخصی برای اجرای این المان ها وجود دارد.
وال پست عمودی یا وادار
این نوع وال پست به صورت قائم از روی تیر طبقه پایین تا زیر تیر طبقه بالا اجرا می شود. اگر طول دیوار از ۴ متر فراتر رود، نصب وادار میانی الزامی است. وادارها نیروهای خارج از صفحه را مهار کرده و پایداری دیوار را در طول های زیاد تضمین می کنند.
وال پست افقی یا تیرک
در دیوارهایی که ارتفاع آن ها بیش از ۳.۵ متر است، استفاده از وال پست افقی ضرورت پیدا می کند. تیرک ها ارتفاع آزاد دیوار را کاهش می دهند و مانع از کمانش دیوار تحت بارهای ثقلی یا جانبی می شوند. اتصال تیرک به ستون باید به گونه ای باشد که حرکت آزادانه قاب را مختل نکند.
وال پست ترکیبی
در ساختمان های بلند یا مناطقی با خطر لرزه خیزی بسیار بالا، مهندسان از ترکیب وال پست های افقی و عمودی استفاده می کنند. این شبکه مقاوم باعث می شود دیوار از هر چهار طرف مهار شود و بهترین عملکرد را در برابر زلزله نشان دهد.
انواع وال پست از نظر نحوه اتصال و اجرا
روش های نوین ساخت و ساز باعث ابداع شیوه های جدیدی در انواع اجرای وال پست شده است.
وال پست ممتد یا پیوسته
در این روش، یک پروفیل یکپارچه در کل ارتفاع یا طول دیوار قرار می گیرد. این مدل مقاومت بسیار بالایی ایجاد می کند و احتمال ایجاد ترک های مویی در دیوار را کاهش می دهد. اجرای ممتد در ساختمان های با اهمیت زیاد مانند بیمارستان ها توصیه می شود.
وال پست منقطع یا ناودانی منقطع
این روش که در آیین نامه های جدید تاکید زیادی بر آن شده، شامل قطعات کوتاه پروفیل است که در فواصل مشخص (معمولا ۶۰ سانتی متر) به ستون یا سقف متصل می شوند. وال پست منقطع هزینه های مصالح را تا ۴۰ درصد کاهش می دهد و سرعت اجرای پروژه را به شدت بالا می برد.
اتصال کشویی و تلسکوپی
برای اینکه حرکت اسکلت ساختمان در زمان زلزله باعث تخریب دیوار نشود، از اتصالات لغزنده استفاده می کنند. در اتصال کشویی، وال پست اجازه حرکت محدود در راستای افقی را دارد. اتصال تلسکوپی نیز با ایجاد آزادی جابجایی چند میلی متری، از انتقال مستقیم تنش های سازه به دیوار جلوگیری می کند.
تاثیر قیمت انواع وال پست بر انتخاب مصالح
هزینه نهایی پروژه همیشه یکی از دغدغه های اصلی سازندگان است. قیمت انواع وال پست تحت تاثیر عوامل مختلفی قرار دارد. نوسانات بازار آهن آلات مستقیما بر قیمت مقاطع فولادی مانند نبشی و ناودانی اثر می گذارد. همچنین ضخامت ورق مورد استفاده و نوع پوشش آن (مانند گالوانیزه بودن) قیمت را تغییر می دهد.
استفاده از روش های جدید مانند وال پست منقطع، به دلیل مصرف کمتر آهن، هزینه ها را به شکل چشمگیری بهینه می کند. با این حال، خرید محصولات با کیفیت از مراکز معتبر تضمین کننده ایمنی ساختمان است و نباید کیفیت را فدای قیمت کرد.
اصول و ضوابط نظارتی در اجرای وال پست
رعایت نکات فنی در هنگام نصب وال پست اهمیت زیادی دارد، چرا که اجرای ناقص می تواند عملکرد این المان را خنثی کند.
- وال پست نباید در ناحیه بحرانی تیر (دو برابر ارتفاع تیر از بر ستون) نصب شود.
- بین وال پست و دیوار باید درز انقطاعی به اندازه حداقل ۲ سانتی متر وجود داشته باشد که با مواد تراکم پذیر مانند یونولیت یا پشم سنگ پر شود.
- تمامی قطعات فولادی قبل از نصب باید با پوشش ضد زنگ محافظت شوند.
- استفاده از میلگرد بستر به عنوان مکمل وال پست برای مهار خارج از صفحه دیوار بسیار توصیه می شود.
- برای جلوگیری از ترک خوردن نازک کاری، باید روی وال پست ها را با توری رابیتس یا مش الیافی پوشاند.
خرید انواع وال پست و مقاطع فولادی از شرکت فولاد موحد
صنعت ساختمان سازی نیازمند تامین مصالحی است که استانداردهای ملی و بین المللی را رعایت کنند. شرکت صدرا پروفیل کاوه با برند تجاری فولاد موحد، با بیش از ۲۷ سال سابقه درخشان در قطب صنعتی تبریز، یکی از برترین تولیدکنندگان مقاطع فولادی در ایران است. این واحد تولیدی انواع محصولات مورد نیاز برای اجرای وال پست از جمله نبشی، ناودانی، قوطی های فولادی و لوله های پروفیل را با بالاترین کیفیت و دقت تولید می کند.
استفاده از تکنولوژی های روز دنیا و تخصص کادر فنی در شرکت فولاد موحد، تضمین کننده دوام و استحکام سازه های ساختمانی است. این شرکت علاوه بر تولید مقاطع استاندارد، امکان استعلام قیمت آنلاین و مشاوره تخصصی را برای خریداران فراهم می کند تا انتخابی مطمعن داشته باشند. تامین مستقیم مصالح از درب کارخانه فولاد موحد، واسطه ها را حذف کرده و باعث می شود محصولات با قیمتی رقابتی و اقتصادی به دست مصرف کنندگان برسد. برای تضمین امنیت ساختمان و رعایت دقیق ضوابط آیین نامه ۲۸۰۰، محصولات فولاد موحد انتخابی مطمئن و حرفه ای برای مهندسان و پیمانکاران سراسر کشور محسوب می شود.
